Η ελμινθίαση είναι μια μεγάλη ομάδα παρασιτικών ασθενειών που προκαλούνται από ορισμένους τύπους παρασιτικών σκουληκιών - ελμινθών. Οι περισσότερες ελμινθίασες έχουν παρόμοιες κλινικές εκδηλώσεις και θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Παράσιτα: από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας
Τέτοιες συχνές ελμινθίαση όπως η εντεροβίαση και η ασκαρίαση είναι γνωστές εδώ και πολύ καιρό. Οι ανθρώπινες εισβολές από βοοειδή ταινία και στρογγυλά σκουλήκια αναφέρθηκαν τον δέκατο έκτο αιώνα π.Χ. στην αρχαία αιγυπτιακή ιατρική πραγματεία - τον πάπυρο Ebers. Ο ίδιος ο Ιπποκράτης έδινε μεγάλη προσοχή στους έλμινθους. Ήταν αυτοί που εισήγαγαν έννοιες όπως "ελμινθίαση" και "ασκαρίαση".
Στις αρχές του δέκατου όγδοου αιώνα, ο Γερμανός μικροβιολόγος Karl Rudolphi, κατά τη διάρκεια της μελέτης ενός μεγάλου αριθμού ζώων, συνέλεξε μια ολόκληρη συλλογή από παρασιτικά σκουλήκια. Σύντομα εμφανίστηκε η επιστήμη των παρασιτικών σκουληκιών - η ελμινθολογία.
Στα χίλια οκτακόσια ογδόντα τέσσερα, ένας διάσημος επιστήμονας και γιατρός καθιέρωσε μια αιτιώδη σχέση μεταξύ του παρασιτισμού της ταινίας στο ανθρώπινο σώμα και της εμφάνισης αναιμίας στον ασθενή.
Ένας εξαιρετικός επιστήμονας και ακαδημαϊκός συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη και καθιέρωση της ελμινθολογίας, ο οποίος οργάνωσε το πρώτο τμήμα παρασιτολογίας και άνοιξε εξειδικευμένα ιδρύματα αφιερωμένα στη μελέτη των ελμινθών. Με πρωτοβουλία του πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από τριακόσιες παρασιτολογικές αποστολές, στις οποίες συμμετείχε άμεσα.
Οι παρασιτολόγοι έχουν περιγράψει περισσότερα από πεντακόσια είδη παρασιτικών σκουληκιών που προηγουμένως ήταν άγνωστα στην επιστήμη. Ο ίδιος ο γιατρός ανακάλυψε και περιέγραψε περισσότερα από διακόσια νέα είδη ελμινθών και δημοσίευσε επίσης πάνω από επτακόσιες επιστημονικές εργασίες.
Παρεμπιπτόντως, είναι γνωστό ότι η παρασιτική μόλυνση επιδεινώνει την πορεία των συνοδών ασθενειών, ειδικά των χρόνιων, μη αντιρροπούμενων. Οι λοιμώξεις από ελμίνθους επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη, την ικανότητα εργασίας και έχουν επίσης καταθλιπτική επίδραση στο ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα και στο νευρικό σύστημα.
Παρασιτική μόλυνση: είδη σκουληκιών
Υπάρχουν τρεις μεγάλες κατηγορίες ελμίνθων - ταινίες (κεστόδες), στρογγυλοί σκώληκες (νηματοειδείς), αυχενίδες (τρεματώδεις). Οι νηματώδεις ταξινομούνται ως στρογγυλοί σκώληκες, ενώ οι ταινίες και οι αυχένες ως επίπεδες. Ένα άτομο μπορεί να λειτουργήσει ως ενδιάμεσος ή οριστικός ξενιστής παρασίτων.
Οι αιτιολογικοί παράγοντες των ελμινθάσεων όπως η ασκαρίαση, η εντεροβίαση, η τριχίνωση, η νόσος του αγκυλόστομου, η τριχουρίαση και η στρογγυλοειδίαση είναι νηματώδεις. Οι κεστόδες προκαλούν εχινόκοκκωση, κυψελιδική, διφυλλοβοθρίαση, ταενίαση, τενιαργχίαση, υμενολεπίαση κ.λπ. Και οι τρεματώδεις προκαλούν μεταξύ άλλων οπισθορχίαση, κλονορχίαση, παραγονιμίαση, μεταγονιμίαση, φασκιολίαση.
Ανάλογα με τη θέση των παρασίτων στο σώμα, υπάρχουν:
- Αυχενικές ελμινθίες.
- Ελμινθίαση ιστών.
- Ηπατοχολική ελμινθίαση. Στην περίπτωση αυτή, η παρασιτική λοίμωξη προσβάλλει το ήπαρ, τη χοληδόχο κύστη και τους χοληφόρους πόρους (οπισθορχίαση, κλονορχίαση).
- Πνευμονικές ελμινθίες.
Διακρίνονται οι ακόλουθοι τύποι ελμινθιασών:
- Γεωελμινθίασες. Στην περίπτωση αυτή, το παράσιτο αναπτύσσεται με τη συμμετοχή ενός μη ζωντανού υποστρώματος (νερό, έδαφος).
- Μεταδοτική ελμινθίαση. Η ανάπτυξη των σκουληκιών συμβαίνει μέσα σε έναν μικροοργανισμό, όπως στην εντεροβίαση.
- Η βιοελμινθίαση είναι η ανάπτυξη ελμινθών με τη συμμετοχή ενδιάμεσων ξενιστών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η φαρδιά ταινία, η οποία έχει πολύπλοκο κύκλο ανάπτυξης με αλλαγή ξενιστή.
Παρεμπιπτόντως, έχει διαπιστωθεί ότι τα εντερικά παράσιτα στο σώμα προάγουν την απελευθέρωση των κυτοκινών Th2, οι οποίες καταστέλλουν την κυτοκίνη Th1. Από αυτή την άποψη, τα άτομα με ελμινθικές προσβολές έχουν υψηλότερο κίνδυνο να μολυνθούν από μια συγκεκριμένη ασθένεια, για παράδειγμα, τη φυματίωση.
Παράσιτα στο σώμα: κύρια σύνδρομα
Τα κύρια κλινικά σύνδρομα των ελμινθικών λοιμώξεων περιλαμβάνουν:
Σύνδρομο υποσιτισμού
Είναι γνωστό ότι το παράσιτο, ενώ βρίσκεται στο ανθρώπινο σώμα, καταναλώνει θρεπτικά συστατικά από τον ξενιστή του, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει στον τελευταίο να αναπτύξει ανεπάρκεια πρωτεΐνης-ενέργειας, υποβιταμίνωση και αναιμία. Αυτό συμβαίνει συχνά όταν το σώμα έχει υποστεί βλάβη από ταινίες και στρογγυλά σκουλήκια που παρασιτούν τα έντερα.
Ανοσοκατασταλτικό σύνδρομο
Όταν παραμένουν στο σώμα για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι έλμινθες μπορούν να έχουν ανοσοκατασταλτική δράση, μειώνοντας την αντίσταση σε διάφορες μικροβιακές και ιογενείς λοιμώξεις.
Τοξική-αλλεργική βλάβη οργάνων
Αυτό είναι ένα ολόκληρο φάσμα ασθενειών - η καρδιά (μυοκαρδίτιδα), το ήπαρ (ηπατίτιδα), οι πνεύμονες (πνευμονία), ο εγκέφαλος (εγκεφαλοπάθεια). Έως αιμορραγική νεκρωτική βλάβη εσωτερικών οργάνων.
Τοπικές βλάβες στον ιστό οργάνων
Τις περισσότερες φορές κυριαρχεί στη χρόνια φάση και καθορίζεται από τον εντοπισμό του ελμινθίου. Έτσι, οι αγκυλόστομες και οι κεστώδεις έχουν τραυματική επίδραση στον εντερικό βλεννογόνο, οι οπισθορχιδέες βλάπτουν τη χοληφόρο οδό και τα σχιστοσώματα βλάπτουν τη βλεννογόνο μεμβράνη του παχέος εντέρου και του ουροποιητικού συστήματος.
Παρεμπιπτόντως, έχει αποδειχθεί ότι οι ελμινθικές λοιμώξεις μειώνουν την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού. Μερικοί έλμινθες, για παράδειγμα, σχιστοσωμάτια, οπισθορχιδέες, κινέζικες φλούδες, μπορούν να προκαλέσουν την ανάπτυξη καρκινογένεσης. Αυτό αποδεικνύεται από τη λεγόμενη παρασιτική θεωρία του καρκίνου. Ιδιαίτερο κίνδυνο αποτελούν η μακροχρόνια χρόνια οπισθορχίαση, η οποία μπορεί τελικά να οδηγήσει σε καρκίνο της χοληφόρου οδού.
Πότε πρέπει να δείτε γιατρό;
Τα ακόλουθα μπορεί να υποδηλώνουν ότι ένα άτομο έχει παράσιτα στο σώμα του:
- Διάφοροι τύποι αλλεργικών αντιδράσεων, συμπεριλαμβανομένης της μη καθορισμένης υποτροπιάζουσας κνίδωσης, που δεν υποχωρούν ακόμη και με τη χρήση ορμονικών και απευαισθητοποιητικών φαρμάκων.
- Μειωμένη ή, αντίθετα, αυξημένη όρεξη.
- Εξάντληση του σώματος.
- Κνησμός στην περιοχή του πρωκτού - ειδικά το βράδυ ή τη νύχτα.
- Δυσπεπτικά φαινόμενα.
- Ασταθή κόπρανα - διάρροια ή δυσκοιλιότητα.
- Παρατεταμένος ξηρός βήχας (συνήθως τη νύχτα), στα παιδιά - παρατεταμένος βήχας "γαβγίσματος".
- Η αύξηση του επιπέδου των ηωσινοφίλων στο αίμα είναι ηωσινοφιλία.
- Αναιμία, ιδιαίτερα ανεπάρκεια Β12.
- Ασθενικό σύνδρομο - γενική αδυναμία, κόπωση, κακουχία. Φυσικά, τέτοια συμπτώματα μπορούν να αποδοθούν σε διάφορες ασθένειες. Ωστόσο, εάν το παιδί έχει ακατανόητη αύξηση της κόπωσης ή της κυκλοθυμίας, κακό βραδινό ύπνο ή νευρικότητα, είναι λογικό να γίνει μια εξέταση για παράσιτα.
Εάν υπάρχει κάποιο από τα παραπάνω σημάδια, αυτός είναι ένας λόγος για να συμβουλευτείτε έναν παρασιτολόγου ή λοιμωξιολόγο.